بایگانی دسته ی درباره

ترجمه دانش

انتقال و ترجمه دانش

سالانه پژوهش های بسیاری در دنیا انجام می شود که از نتایج آنها به نحو شایسته ای بهره برداری نمی شود. بسیار مشاهده شده در سطوح مختلف تصميم‌گيري، از متخصصين باليني تا سياست‌گذاران و مديران، برخي از تصميم‌گيري‌ها بدون توجه به شواهد علمي موجود در سطح جهان صورت گرفته و يا در جريان استفاده از اين شواهد به بومي سازي آنها توجه نشدهد و این در حالی است که تولید دانش و به کارگیری درست آن در صحنه عمل و تصمیم گیری ها است که بزرگترین سرمایه دولت ها و ملت هاست. محدودیت منابع اهمیت انتقال دانش و تلاش برای بهره برداری از نتایج تحقیقات را افزایش داده است. این موضوع در سلامت اهمیت بیشتری دارد چرا که فاصله زمانی بین تولید دانش و به کارگیری آن می تواند برای جامعه به خصوص بیماران نتایج ناگواری در پی داشته باشد. بر اين اساس لازم است كه به نتيجه رسيدن پژوهش‌ها بسيار شفاف باشد و اطمينان حاصل شود كه به بهره‌برداري مي‌رسند.
 
موضوع «ترجمه دانش – knowledge translation» از دهه اخير مطرح شده‌است اما فكر پركردن شكاف بين تحقيق و سياست حداقل از اواسط قرن بيستم قدمت دارد. در اين زمان دانشمندان علوم اجتماعي كه تلاش مي‌كردند استفاده از تحقيقات را در عرصه سياست‌گذاري تقويت نمايند، به‌تدريج توجه خود را به فرآيند تصميم‌سازي معطوف نمودند. از سوي ديگر تصميم‌گيرندگان نيز براي به‌دست‌آوردن اطلاعات حاصل از پژوهش اظهار رغبت نمودند.از آن زمان تا كنون، افراد و سازمان‌هاي بسياري تلاش نموده‌اند كه مفاهيم اصيل اين مقوله را تبيين نمايند و آن را به واژگان متفاوتی نام گذاری کردند که از جمله آنها می توان به استفاده از دانش (knowledge utilization)، نشر دانش (knowledge dissemination)، واسطه‌گري دانش (knowledge brokering)، انتقال دانش (knowledge transfer) و تبادل دانش (knowledge exchange)، اشاره کرد. اگر چه بعضي افراد اين كلمات را به‌صورت معادل بكار مي‌برند اما تفاوت‌هايي نيز ميان آن‌ها وجود دارد كه بايد به آن‌ها دقت نمود.
«ترجمه دانش» و «انتقال دانش» با يكديگر تفاوت واضحي دارند.
انتقال دانش فرآيندي با ماهيت خطي است كه در آن ابتدا فكر «پژوهش» بوجود می آید، سپس پژوهش انجام مي‌شود و در آخر نتايج آن در اختيار كاربران قرار مي‌گيرد. ماهيت يك‌طرفه‌اي كه بر مقوله «انتقال دانش» مترتب است مورد انتقاد قرار گرفته و مطالعات اخیر نشان دادند که چنین راهبردی نمي‌تواند اثر قابل توجهي در تقويت پذيرش و به‌كارگيري نتايج پژوهش‌هاي جديد داشته باشد چرا که تنها به کار گرفتن دانش توسط كاربران بالقوه بدين معني نيست كه از دانش حتما استفاده مي‌شود. به‌طور کلي تفاوت «انتقال دانش» با «ترجمه دانش» از اين اعتقاد ناشي شده است كه انتقال دانش به‌صورت غيرفعال (passive) تضميني بر به‌كارگيري آن در صحنه عمل نيست و لزوما تغییر مثبتی در سطح آگاهی و نحوه عملکرد مخاطبین پژوهش ها ایجاد نخواهد کرد.
به‌دنبال چالش‌هاي فوق، موضوع «ترجمه دانش» که متضمن ارتباط متقابل و تعاملي بين محققين و استفاده‌کنندگان از دانش مي‌باشد، به‌وجود آمده‌است. با اين وجود در تعاریف، «انتقال دانش» و «ترجمه دانش» گاهي به جاي يکديگر استفاده می شوند.
«سازمان کانادايي تحقيقات خدمات سلامتي – CHSRF» چارچوبي براي انتقال دانش به‌عنوان بخشي از ترجمه دانش ارايه داده است. انتقال دانش به معناي فرآيندي است که اطلاعات را از مبدا به‌سوي استفاده‌کنندگان از تحقيق حرکت مي‌دهد. اين فرآيند شامل يک سلسله از فعاليت‌ها به‌شرح ذيل است:
–     تشويق محققين و تصميم‌گيران به همکاري براي تعيين سوالات و نيازها و يافتن پاسخ آن‌ها
–     تامين منابع (مانند مجله‌ها، کارگاه‌ها، سايت‌ها)
–     مستقر کردن سيستم‌هاي نشر نتايج تحقيق
–     تشويق به استفاده از نتايج تحقيقات (شواهد) جهت استفاده کاربردي از آن‌ها در خدمات سلامتي
«موسسه کانادایی تحقیقات سلامتی- CIHR» معتقد است که ترجمه دانش به معنای تبادل، سنتز و کاربرد یافته های تحقیق به واسطه سیستم پیچیده ای از ارتباطات بین محققین و استفاده کنندگان از دانش است؛ به بیان دیگر ترجمه دانش تسریع کننده «چرخه دانش» در راستای تبدیل دانش به عمل است.
دیویس در تکمیل تعریف CIHR، ترجمه دانش را به معنای فعالیت هایی در راستای کاهش فاصله بین شواهد و عمل تعریف کرده است که این فعالیت ها باعث تسریع استفاده از «دانش مبتنی بر شواهد» توسط مردم، بیماران، سیاست گذاران و ارایه دهندگان خدمات سلامتی است.
 ترجمه دانش همچنین به عنوان فرایندی تعریف شده که دانش را از بی مصرفی به عرصه عمل منتقل کرده و آن را به صورت دانشی مرتبط در دسترس پزشکان و بیماران قرار می دهد.

اهداف

  1. تدوین و برگزاری کارگاه های آموزشی روش های مطالعاتی و نیازمندی های تولیدکنندگان خبر جهت تولید اخبار با کیفیت مناسب جهت انتشار عمومی
  2. تدوین ابزارهای نقد محتوای دانشی اخبار سلامت منتشره در رسانه های عمومی
  3. تدوین ابزار انتخاب و تولید خبر مناسب برای خبرنگاران
  1. تولید ابزارهای لازم برای ترویج Public Health Guidance در سطح برنامه های کشوری
  2. تولید ابزارهای بهره برداری از شواهد علمی برای مدیران و سیاست گذاران
  3. برگزاری کارگاه های آموزشی تصمیم گیری آگاهانه برای مدیران و سیاست گذاران
  4. ارایه آموزش های مبتنی بر وب برای سیاست گذاران و مدیران
  5. تولید ابزار ارزیابی فعالیت ها و مداخلات انجام شده
  1. شناسایی روش های ارتقا آموزش حین خدمت پزشکان
  2. شناسایی و طراحی نظام اطلاع رسانی به ارایه دهندگان خدمت طی بحران های سلامت
  3. شناسایی مداخلات لازم برای تغییر رفتار ارایه دهندگان خدمت مبتنی بر شواهد علمی
  1. برگزاری دوره های PhD by Research در زمینه ترجمان دانش
  2. تدوین ابزار استاندارد ارزیابی فعالیت های ترجمه دانش در سطح فردی و سازمانی
  3. طراحی و اجرای بسته مداخلاتی برای تقویت ترجمه دانش در سطح دانشگاه های کشور
  4. ارایه آموزش های مبتنی بر وب برای پژوهشگران در زمینه ترجمه دانش
  5. ایجاد و تقویت شبکه همکاری پژوهشگران و مخاطبین پژوهش در منطقه مدیترانه شرقی
  6. ایجاد دفاتر اجرایی ترجمه دانش در سطح دانشگاه های علوم پزشکی کشور

رسالت

مركز تحقيقات بهره‌برداري از دانش سلامت به دنبال توليد دانش، بومي‌نمودن آن و ترويج سياست‌ها، روش‌ها و اقداماتي است كه باعث استفاده بهينه از دانش سلامت در كشور مي‌شود. هدف اين مركز از يك سو ايجاد تغيير رفتار تصميم‌سازان سلامت اعم از مردم، ارائه دهندگان خدمات، مديران و سياست‌گذاران بر اساس شواهد علمي و پژوهشي و از سوي ديگر تقويت اقدامات موثر در انتقال نتايج پژوهش توسط پژوهشگران و بهبود محيط ارتباطي بين آنها مي‌باشد.

تاریخچه

مرکز تحقیقات بهره­ برداری از دانش سلامت فعالیت خود را در سال 2006 تحت عنوان KTE study group در زیر مجموعه دبیرخانه تحقیق و توسعه سیاستهای دانشگاه علوم پزشکی تهران آغاز کرد. این مرکز در مدت زمانی کمتر از 2 سال بالغ بر 20 مقاله علمی، پژوهشی را در مجلات معتبر داخلی و خارجی به ثبت و طرحهای پژوهشی متعددی را در زمینه انتقال دانش به مرحله اجرا رساند. این گروه سرانجام توانست در سال 2008 به عنوان مرکز مستقل با نام کنونی ” مرکز تحقیقات بهره­ برداری از دانش سلامت” مورد تصویب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار گیرد و از آن پس با جدیت و اهتمام هر چه بیشتر در مسیر تولید و انتقال دانش قدم بردارد، چنانچه در ارزشیابی فعالیت های پژوهشی مراکز تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی تهران که توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1388-1389 انجام گرفت، توانست مقام سوم را از آن خود کند.